Atex Nedir?

ATEX Nedir? ATEX Direktifi ve Tehlikeli Alanlar Rehberi

Endüstriyel tesislerde yanıcı gaz, buhar, sis veya tozların bulunduğu alanlarda patlayıcı atmosfer oluşma riski bulunabilir. Bu alanlarda kullanılacak elektrikli ve mekanik ekipmanların uygun şekilde seçilmesi, tesis ve çalışan güvenliği açısından büyük önem taşır.

Bu noktada karşımıza çıkan en önemli kavramlardan biri ATEX'tir.

ATEX Nedir?

ATEX, patlayıcı ortamlarla ilgili Avrupa Birliği düzenlemelerini ifade etmek için kullanılan bir terimdir.

Patlayıcı atmosfer oluşma ihtimali bulunan ortamlarda kullanılacak ekipmanların uygun koruma seviyelerine sahip olması gerekir. Sensörler, motorlar, kontrol ekipmanları ve diğer elektrikli veya mekanik cihazlar bu kapsama girebilir.

Günümüzde ekipman ve koruyucu sistemler açısından temel düzenleme 2014/34/EU ATEX Direktifi'dir.

ATEX Direktifi Nedir?

ATEX kapsamında iki temel düzenleme öne çıkar.

2014/34/EU, potansiyel olarak patlayıcı ortamlarda kullanılmak üzere tasarlanan ekipman ve koruyucu sistemlerle ilgilidir.

1999/92/EC ise patlayıcı atmosfer nedeniyle risk altında olabilecek çalışanların sağlık ve güvenliğinin korunmasına yönelik işyeri gereksinimlerini kapsar.

Bu nedenle ATEX yalnızca bir ürünün sertifikalandırılmasından ibaret değildir. İşletmeler açısından patlama riskinin değerlendirilmesi ve tehlikeli alanların doğru şekilde belirlenmesi de önemlidir.

Patlayıcı Atmosfer Nedir?

Yanıcı maddelerin gaz, buhar, sis veya toz halinde havayla karışması sonucunda, uygun şartlar oluştuğunda patlayıcı atmosfer meydana gelebilir.

Bu tür ortamlarla;

• Petrol ve doğal gaz tesislerinde,

• Rafinerilerde,

• Kimya ve petrokimya tesislerinde,

• Boya ve solvent kullanılan alanlarda,

• Akaryakıt depolama tesislerinde,

• İlaç ve kozmetik üretiminde,

• Un ve tahıl fabrikalarında

karşılaşılabilir.

Patlama riskinin bulunduğu alanlarda elektrik kıvılcımları, sıcak yüzeyler ve elektrostatik boşalmalar gibi tutuşturucu kaynakların kontrol altında tutulması gerekir.

ATEX Zone Sınıfları Nelerdir?

Tehlikeli alanlar, patlayıcı atmosferin oluşma sıklığı ve ortamda bulunma süresine göre farklı Zone sınıflarına ayrılır.

Gaz, buhar ve sis bulunan ortamlar:

Zone 0, Zone 1 ve Zone 2

olarak sınıflandırılır.

Yanıcı toz bulunan ortamlar ise:

Zone 20, Zone 21 ve Zone 22

olarak sınıflandırılır.

Genel olarak patlayıcı atmosferin bulunma ihtimali ve süresi arttıkça gerekli koruma seviyesi de yükselir.

Bu nedenle bir tesiste kullanılacak ekipmanın seçiminden önce ilgili alanın Zone sınıflandırmasının bilinmesi gerekir.

ATEX Ürün Seçimi Nasıl Yapılır?

Bir ürünün ATEX sertifikasına sahip olması, ürünün bütün tehlikeli alanlarda kullanılabileceği anlamına gelmez.

Ürün seçilirken;

• Zone sınıfı,

• Gaz veya toz ortamı,

• Ekipman kategorisi ve koruma seviyesi,

• Ex koruma yöntemi,

• Gaz veya toz grubu,

• Sıcaklık sınıfı veya maksimum yüzey sıcaklığı,

• Ortam sıcaklığı

gibi özellikler birlikte değerlendirilmelidir.

Ürün üzerindeki ATEX ve Ex işaretlemeleri, ekipmanın hangi şartlarda kullanılabileceği konusunda önemli bilgiler verir.

ATEX İşaretlemeleri Neden Önemlidir?

ATEX kapsamındaki ekipmanların üzerinde kullanım şartlarını belirten çeşitli işaretlemeler bulunur.

Örneğin bir ekipmanda;

II 2G Ex db IIC T6 Gb

benzeri bir işaretleme görülebilir.

Bu işaretlemede bulunan harf ve rakamlar ekipmanın grubu, kullanım alanı, koruma yöntemi, gaz grubu ve sıcaklık sınıfı gibi önemli bilgileri ifade eder.

Bu nedenle yalnızca ürünün “ATEX sertifikalı” olmasına değil, üzerindeki işaretlemenin uygulamaya uygun olup olmadığına da dikkat edilmelidir.

ATEX Sensör ve Otomasyon Ekipmanları

Patlayıcı ortamlarda endüstriyel otomasyon ekipmanlarının seçimi de ATEX gereksinimlerine uygun şekilde yapılmalıdır.

Uygulamaya bağlı olarak;

• Exproof sensörler,

• NAMUR sensörler,

• Zener bariyerler,

• Kendinden güvenli bariyerler,

• Remote I/O sistemleri,

• HMI sistemleri,

• Endüstriyel mobil cihazlar

tehlikeli alanlarda kullanılabilir.

Özellikle sensör ve bariyer uygulamalarında ürünlerin sertifikasyonlarının ve elektriksel parametrelerinin birlikte değerlendirilmesi önemlidir.

Pepperl+Fuchs ATEX Çözümleri

Pepperl+Fuchs, patlama koruması ve endüstriyel otomasyon alanında farklı tehlikeli alan uygulamalarına yönelik ürün ve çözümler sunmaktadır.

Exproof sensörlerden NAMUR sensörlere, Zener bariyerlerden kendinden güvenli bariyerlere ve tehlikeli alanlarda kullanılabilen otomasyon sistemlerine kadar farklı ürün grupları bulunmaktadır.

Ankasan olarak Pepperl+Fuchs tehlikeli alan ürünlerinde uygulamanıza uygun ürünlerin belirlenmesi konusunda teknik destek sağlıyoruz.

Projenizde kullanılacak ATEX sensör, Exproof sensör, NAMUR sensör, Zener bariyer veya diğer tehlikeli alan ekipmanlarının belirlenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.